جمال الدين محمد الخوانساري
405
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )
هر كه برهنه گردد از جامهء پرهيزگارى پوشيده نشود بچيزى از أسباب دنيا بلكه با همهء آنها رسوا گردد وعيبها وبديهاى أو فاش وآشكار شود . 8947 من أحبّ السّلامة فليؤثر الفقر ، ومن أحبّ الرّاحة فليؤثر الزّهد في الدّنيا . هر كه دوست دارد سلامتى را پس اختيار كند درويشى را ، وهر كه دوست دارد آسايش را پس اختيار كند بىرغبتى در دنيا را ، « بودن درويشى باعث سلامتى در دنيا وآخرت » ظاهرست ، وهمچنين « بودن بىرغبتى در دنيا سبب راحت وآسايش در هر دو سرا » . 8948 من عمل بطاعة اللَّه سبحانه لم يفته غنم ، ولم يغلبه خصم . هر كه كار كند بفرمانبردارى خداى سبحانه فوت نشود أو را هيچ نفعي ، وغلبه نكند بر أو هيچ دشمنى . 8949 من عرف نفسه فقد انتهى إلى غاية كلّ معرفة وعلم . هر كه بشناسد نفس خود را پس بتحقيق كه برسد بنهايت هر معرفتي وعلمي ، چنانكه مكرّر مذكور شد كه معرفت نفس خود وأحوال أو چنانكه بايد مبدأ معرفت أكثر أحوال مبدأ ومعاد مىتواند شد چنانكه از دلائل حكما ومتكلّمين ظاهر مىشود ، ومراد به « معرفت وعلم » مطلق ادراك ودانش است ، وتأكيدست ، يا مراد به « معرفت » ادراك بسايط است ، وبه « علم » ادراك مركّبات ، يا به « معرفت » علم تصوّرى وبه « علم » علم تصديقي ، يا به « معرفت » ادراك جزئي وبه « علم » ادراك كلّى ، چنانكه هر يك از اينها اصطلاح شده ، وبر هر تقدير مراد به « معرفت وعلم » در اينجا هر معرفت وعلميست كه در دين ضرور باشد ، واگر نه ظاهرست كه بسيارى از معارف وعلوم باشد كه معرفت نفس باعث انتهاى به آنها نشود .